Thứ Sáu, 11 tháng 5, 2018

20 năm mất Mai Thảo - đọc lại một Hồi Niệm (Phan Lạc Phúc viết về Mai Thảo)

Thế mà đã 20 năm, “Một cuộc đời vượt biển đã chìm châu”, Mai Thảo đã rời bỏ chúng ta hai thập niên, “…về bên kia những bờ bến siêu hình”, đã hết còn “trong cõi riêng buồn lại thấy ta”, tất cả chỉ còn là Không – là Thơ như ước nguyện của Mai Thảo nhà-văn : “Giữa đất tận trời cùng giữa chỉ một mình ta” 

Trong số báo KHỞI HÀNH (hải ngoại) cũng xuất bản vào ngay lúc ông khuất núi, tôi đọc được một câu chuyện cảm động…và hấp dẫn như…kịch bản một bộ phim  -Một bộ film không ai muốn “đóng”…nơi đó, những nhân vật, những thân phận là những dựng bày trong một kịch bản ác nghiệt tên là chiến-tranh-Việt-Nam…
Nhưng , nhân vật chính trong câu chuyên về mối thâm giao giữa nhà văn Mai Thảo & ký giả Phan Lạc Phúc lại không phải là một nhân vật bằng xương, bằng thịt…mà đó là phần “hồn” đằng sau những trang sách, Số mệnh li kì của quyển sách ấy chẳng khác gì kiếp số long đong, gắng sống, vượt tuyến, gặp lại, vượt biển… của những phận người linh đinh đương thời - trót rơi vào vòng sinh tử của cuộc khổ nạn mang tên Việt Nam …

“Cuối năm 1953, trong cuộc hành quân theo chiến đoàn 2 (GMC) từ Xuân Trường sang Hải Hậu (Nam Định), ra gần đến biển, đơn vị tôi đụng trận ở Quần Liêu Văn Lý.  Đánh suốt buổi trưa đến chiều mới qua cầu, vào được một khu dinh cơ toà ngang dãy dọc.  Đây là khuôn viên của một gia đình rất giàu có ở thôn quê.  Đặc biệt khu nhà gác trong ra sân là một gian phòng đọc sách có một thư viện nhỏ. Trái phá làm đổ một góc căn nhà gác, một số sách rơi xuống ngổn ngang.  Tôi nhận ra một số sách rất quý, những danh tác của các tác gia cổ điển Pháp và những sách nổi tiếng của các tác gia Việ Nam đương thời.  Có cả một bộ từ điển Littré, bìa da chữ vàng. Tôi nghĩ đây phải là dinh cơ của một gia đình văn học lắm.  Tôi cứ âm thầm than tiếc mãi cái thư viện bắt đầu đổ nát ấy,  phải bao nhiêu công trình mới thâu thập được những danh tác như vậy, bây giờ chiến tranh trà đến nó có thể cháy, có thể tiêu tan bất cứ lúc nào.  Tôi nhìn thấy cuốn Lửa Thiêng của Huy Cận trên bệ sách.  Xưa nay tôi vẫn khao khát tập thơ tiền chiến này.  Tôi cầm cuốn Lửa Thiêng ngoài bìa có triện son, mở ra xem.  Cầm lòng không được tôi bỏ cuốn Lửa Thiêng vào trong túi quần treillis.  Đây là vật tôi “thổ phỉ” đầu tiên trong cuộc đời lính tráng.  Sau đó thấy sách quý rơi vãi đầy nhà, tiếc của trời tôi lượm mấy cuốn từ điển, mấy cuốn sách học cho vào một cái “sac martin” gửi về cho em tôi P.L.T đang đi học ở Hà Nội …

Một bữa Mai Thảo đến nhà Thanh Nam chơi, nhìn thấy cuốn Lửa Thiêng để trên bàn.  Giật mình Mai Thảo cầm cuốn sách lên coi, nhìn kỹ dấu triện son.  Mai Thảo liền hỏi Thanh Nam “Vì đâu có cuổn Lửa Thiêng này”.  Thanh Nam chỉ tôi.  Tôi liền kể cho Mai Thảo nghe sự tích cuốn sách.  “Có phải căn nhà gác có thư viện nhìn ra cầu phải không?”.  Đúng.  “Có những cây bang dọc theo bờ song phải không?”. Đúng.  “Thế là nhà tô đấy ông ạ, triện son “Nguyễn Đăng”...còn ghi ngoài bìa sách đây mà”.  Tôi ngượng ngùng nhìn Mai Thảo mà không biết nói sao.  Mai Thảo nói tiếp “Ông giữ cuốn thơ này như vậy là may, vì sao đó cả khu dinh cơ ấy bị triệt hạ đâu có còn gì.  Đây là di vật còn lại không ngờ của căn nhà cũ…”.  Tôi có ý định hoàn trả lại cuốn Lửa Thiêng nhưng Mai Thảo nhất định “Ông phải giữ cuốn thơ này làm kỷ niệm”.

Sau đó trong Sáng Tạo (bộ cũ) Mai Thảo viết một thiên tuỳ bút đặc sắc “Căn nhà vùng nước mặn”, Mai Thảo nói rằng vì tôi gợi nhớ nên mới viết thiên tuỳ bút này.  Chúng tôi cũng gần gũi nhau từ đấy…”

Trong bài Hồi Niệm đong đầy những chi tiết cảm động và những kỷ niệm quý báu, ký giả PLP có nhắc đến bài viết của ông về Mai Thảo trên tạp chí Vấn Đề, nay, xin dâng lên hương hồn hai tác giả bài viết “đã-từng-là-vắng-mặt” đó…(trong Vấn Đề số 2 – chứ không phải số ra mắt như trong bài của tác giả - VĐ 2 phát hành 30 năm trước bài Hồi Niệm này - năm 1967 )

Cuộc trò chuyện giữa hai người đã-vắng-mặt hy vọng sẽ còn lưu lại chút âm ba trìu mến, dội về chút êm đềm một thời mà người ta sống bằng/ sống với kỷ niệm… điều mà nay đã thành một thứ xa xỉ, khi chính những thành phố giờ đây đã mất đi căn cước, mất đi hoà niệm, mất đi dĩ vãng… Huống chi là chút phận linh đinh, huống chi là những trang sách tơi tả. Những ký ức lấp lánh này, một ngày nào đó, rồi cũng chìm khuất và mất tích …
 “Hương trầm có còn đây. Ta thắp nốt chiều nay. ”
  

 huyvespa@gmail.com


Picture4 Picture5 Picture6 Picture7 Picture8 Picture1.jpg (Copy) Picture2 (Copy) Picture3 (Copy) IMG_1584 IMG_1585 IMG_1586 IMG_1587 IMG_1588 IMG_1575 IMG_1576 IMG_1577 IMG_1578 IMG_1579 IMG_1580 IMG_1581 IMG_1582 IMG_1583

Btw, có anh/ chị/ bạn ..nào có 2 quyển này của Phan Lạc Phúc không a?

Kết quả hình ảnh cho "phan lạc phúc"





free counter

Thứ Năm, 19 tháng 4, 2018

Bên lề sách cũ - lời vỗ về cho ngày sầu muộn...


 “Tổ quốc bất khả phân đã phân
 Từ dòng sông từ bản hiệp định kia
 Đất nước mấy nghìn đời không thể mất
 Chỉ một ngày đã mất
 Lịch sử triệu trang vàng một trang đen đã lật…”
(Mai Thảo)

Trang đen lật ra, mở theo sau là ngàn ngàn triệu triệu những trang chữ khác bị thiêu hủy, bị bức tử…
Hồn phách của cả 1 dân tộc lao đao, lạc loài trên/ theo/ cùng những trang sách tơi tả…

“…một cuốn sách không phải lúc nào cũng để đọc. trên những chuyến đi có khi tôi mang theo sách chỉ để thấy yên tâm: một thứ gì đó mơ hồ nhưng rất quan trọng tôi còn phải nghĩ; hồn của một thứ gì đó vẫn từ lâu chờ tôi biết về sự hiện diện cùng sự mong manh của nó; nỗi buồn mà một người hay một dân tộc nào đó còn phải đi qua… tất cả đang nằm trong quyển sách này. tôi chỉ cần mở nó ra.
tôi mang theo sách và biết rằng nếu tôi đọc và lặn lội một chút, cuộc đời dù trôi bên ngoài, nó cũng trôi bên trong tôi… chúng ta vừa gây ra mọi khổ luỵ trên đời này, vừa gánh chịu chúng với bao nhiêu ngơ ngác, như thể chúng ta không hề là tác nhân.
chúng ta cũng vừa là chứng nhân, nếu chúng ta có một cuốn sách…
nếu chúng ta mở nó ra. nhưng thường thì không.”

Đọc đoạn trên của tác giả Đoàn Minh Phượng , tôi liền liên tưởng về những trang sách giấu mặt, ngậm ngùi…/ những trang thơ tự hủy, xót xa…/những trang báo oằn mình, đớn đau… cũng như thân phận của 20 năm miền huy hoàng chứa đựng nó – Đó, vừa là thân phận của Nam và cũng là nỗi thống khổ của 20 năm văn chương Nam …

Trong một bài viết về hồi ức với quyển tạp chí VĂN, nhà văn BAN MAI đã kể 1 của mình với 1 người lính VNCH, anh đã để lại cho cô quyển VĂN anh mang theo khi xông pha trận mạc cùng lời nhắn “văn chương miền Nam không có thép, nên tôi tìm được bình an trong văn chương…”

(TẠP CHÍ VĂN TỪ LÒNG ĐẤT: http://www.vanchuongviet.org/index.php?comp=tacpham&action=detail&id=15131)

Nhiều năm sau, tôi và (tôi tin là) bất kỳ ai có diễm phúc tiếp xúc với nền văn chương này cũng sẽ tìm thấy cho chính mình sự BÌNH AN ấy, dù ít hay nhiều…

Và không chỉ là những trang sách, mà đó còn là những gì bên lề của tả tơi này...
Câu chuyện của những thân phận, của một trời tâm tư…dựng bày không khí của cả một thời đại chỉ bằng đôi ba dòng chữ trải lòng, nơi đó là … những chiều chủ nhật “rối gót tình nhân”, những ngày xưa thân ái, những ngày về phép “vụng về ngôn ngữ tình làm bằng dấu đôi tay”, những chán chường của cuộc nội chiến ... Nơi đó, là một “ngày’…và cũng là cả một “đời”
Dâng đây một "lời vỗ về cho ngày sầu muộn"...vì cuối cùng thì.....
 Những trang sách đã được MỞ ra!

“Một ngày cho người sống
Một ngày cho người chết
Một ngày cho người thương
Một ngày cho người ghét
Một ngày cho cuộc chiến
Một ngày cho lười biếng
Một ngày cho bình yên
Một ngày lại cho điên.
Hỡi, hỡi ôi !
Thân phận làm người !
Thân phận làm người !
Hỡi, hỡi ôi !
Thân phận làm người !
Thân phận làm người !

Một ngày cho khẩu súng
Một ngày cho ngòi viết
Một ngày đi mà giết
Một ngày đi mà hát
Một ngày đang cười ngất
Một ngày ôm mặt khóc
Một ngày bạn bè đông
Một ngày chợt cô đơn.
Hỡi, hỡi ôi !
Thân phận làm người !
Thân phận làm người !
Hỡi, hỡi ôi !
Thân phận làm người !
Thân phận làm người !

Một ngày cho Tổ Quốc
Một ngày quên nợ nước
Một ngày cho vợ con
Một ngày cho tình nhân
Một ngày đi làm lính
Một ngày đi đảo chính
Một ngày đi cầu kinh
Một ngày về quyên sinh.
Hỡi, hỡi ôi !
Thân phận làm người !
Thân phận làm người !
Hỡi, hỡi ôi !
Thân phận làm người !
Thân phận làm người !

Một đời mang phận sống
Một đời đeo cùm gông
Một đời đi ruổi rong
Một đời vẫn chờ mong
Một đời không còn mới
Một đời không từ chối
Một đời vẫn thường nói :
Một đời người, than ôi !
Hỡi, hỡi ôi !
Thân phận làm người !
Thân phận làm người !
Hỡi, hỡi ôi !
Thân phận làm người !
Thân phận làm người ! …”








IMG_1304 IMG_1302 IMG_1310 IMG_1311 IMG_1314 IMG_1315 IMG_1316 IMG_1317 IMG_1318 IMG_1319 IMG_1320 IMG_1321 IMG_1322 IMG_1323 IMG_1324 IMG_1325 IMG_1326 IMG_1327 IMG_1328 IMG_1329 IMG_1330 IMG_1332 IMG_1333 IMG_1334 IMG_1335 IMG_1352 IMG_1353 IMG_1354 IMG_1355 IMG_1356 website view counter