Thứ Năm, 20 tháng 7, 2023

Văn hải ngoại (thời Nguyễn Xuân Hoàng) (1997-2007)

Sau số 163 (9/1996), Văn (hải ngoại) chuyển sang hẳn cho Nguyễn Xuân Hoàng và ra Bộ Mới (số 1 - tháng Giêng 1997) & làm xong sứ mệnh của nó 10 năm sau với số đôi 123&124 (tháng 3&4-2007)

Sưu tầm sách cũ nó cũng có cái “căn” và là minh chứng rõ ràng cho một (vài) “thuyết” mà tôi luôn theo đuổi “never say never” (gì cũng có thể xảy ra hoặc “không có gì chắc chắn ngoài sự không chắc chắn”) hay “châm ngôn”: “J’ai fait la magique éluuude/ Du bonheur, qu’aucun n’élude” - “Ai nghĩ về hạnh phúc/ Sẽ đạt nguồn diễm phúc” (Arthur Rimbaud)
Trên tay tôi không chỉ là những ấn bản liền lạc của…một thế hệ đứt gãy, nó còn là những mảnh hồn tả tơi, là những mảnh ký ức & lịch sử đang dần bị lãng quên của một thời đoạn chưa xa; những ấn bản minh chứng cho việc không phải tất cả đều có thể lưu trữ và tìm kiếm trên không gian ảo - (và cũng khá khó khi tìm các ấn phẩm “hải ngoại” này - nhiều khi là khó hơn tìm các ấn phẩm trong nước trước 1975 - nếu không nhờ những “trợ duyên” thì cũng không thể “ôm niềm mơ đi giữa trời” hay “ôm ấp chi một định mệnh…buồn” như thế này được)
“Đừng tuyệt vọng nghe không / Còn trang thơ thắm lại với trời hồng” (Bùi Giáng)

MỤC LỤC CÁC SỐ BỘ MỚI:

https://photos.app.goo.gl/JMSnqMouuXUG2qDc9



Từ một bàn viết lữ thứ – căn phòng nhỏ ở phố Bolsa, văn-chương hải-ngoại đã được tạo dựng như thế…

“Chữ nghĩa đã hàm oan / Tâm kiệt cùng mực cạn / Ẩn mật chút men trong / Cất lòng sầu vô hạn… Có chiều thương bút mực / Bàn viết như mồ hoang / Yên nằm hồn lệ quỉ / Chờ ý xuống hộ tang…Quỉ ơi đời giấy trắng / Chờ ngươi đã nhiều năm / Có nghe nghìn xác sóng / Tìm nhau ngoài hư không?”

(Chuyện vãn cùng sách cũ – Viên Linh)

Trong một bài phỏng vấn khi được hỏi thế nào là “văn-chương hải-ngoại”, một nền văn chương sau 1975 mang nhiều khổ nạn và hệ lụy, nhà văn/ dịch giả Đào Trung Đạo đã nói “Để đánh dấu các mốc đó có lẽ chúng ta có thể căn cứ vào sự xuất hiện của các tạp chí văn chương (báo giấy), những trang mạng văn chương sau khi các tạp chí văn chương đình bản và những diện mạo văn chương mới. Về tạp chí văn chương (ở Mỹ, không kể ở Âu Châu) có hai tờ VĂN và VĂN HỌC qui tụ nhiều người viết nhất. Tờ VĂN do Mai Thảo “dựng bảng” lại – nhưng cương quyết từ chối danh xưng chủ nhiệm hay chủ biên – còn tờ VĂN HỌC do Nguyễn Mộng Giác đảm nhiệm” (1)

Từ một bàn viết lữ thứ, từ “một căn phòng 209 rất nhỏ trên lầu 2 của một chung cư dành cho người cao niên ngay phía sau hẻm nhà hàng Song Long”(2), phố Bolsa, Mai Thảo – một trong những tác giả tiên phong xiển dương và dựng nên một nền văn chương “nhà Việt Nam xây bên ngoài Việt Nam” như thế, với những trang bìa chỉ tuyền là tên các tác giả…nằm im lìm mà nghe như rưng rức một cảm hoài khó tả, từ 1982 cho đến 1996 trước khi chuyển sang bộ mới do Nguyễn Xuân Hoàng phụ trách – liên tục & đều đặn hàng tháng trong 14 năm ở một nơi viễn xứ, một chủ biên/ chủ bút/ chủ nhiệm “one-man-show” “ôm ấp chi một định mệnh buồn” như thế, khi chỉ có mình ông lo phần bài vở, tuyển chọn & giới thiệu những người viết mới, lo cả phần in ấn & phát hành, viết tay từng tên độc giả trên từng bì thư gửi đi hàng tháng…

Như từ kiếp trước, khi xem lại những trang Văn với độc nhất vô nhị mục “Sổ Tay” "được bạn đọc văn yêu thích nhất. Thường được gọi là “Sổ Tay Mai Thảo”. Đều đặn một năm 12 tháng, tháng nào ông cũng gửi đến độc giả thân mến của Văn một bài Sổ Tay. Với một giọng văn bay bướm ngắt câu lãng mạn kiểu Mai Thảo, mục Sổ Tay điểm mặt những bạn bè và những sinh hoạt văn chương văn nghệ xảy ra quanh thời đại ông. Qua trang Sổ Tay, người đọc khó tính của Văn tìm thấy ở chủ bút Mai Thảo một trình độ quốc tế, đọc được ngoại ngữ, tiêu hóa kiến thức thế giới, tương đối ít vọng ngoại thờ ngoại qúa độ, như độc giả khó tính vẫn thường thấy ở nhiều nhà trí thức dù sống nơi đâu nhưng vẫn còn mang tâm thức các xứ nhược tiểu.” (3) , “mỗi kỳ một chân dung nghệ sĩ” nhìn bởi Mai Thảo – như một chuyến tàu viễn hành ngược thời gian thuật lại những câu chuyện văn nghệ trước 1975 qua những kỷ niệm riêng tư để bắc cầu qua những câu chuyện mới hơn của những văn nghệ sĩ và bầu khí quyển văn nghệ những ngày đầu đến Mỹ – qua đó, mục “chân dung” không chỉ là cuốn album vẽ văn nghệ sĩ bằng ngòi bút rất Mai-Thảo mà đó còn là một trang biên niên sử về chính cảnh tình của những di dân tị nạn thời điểm bấy giờ, những di cảo (xuất hiện duy nhất trên những số bài này và hầu như không in lại hay xuất hiện lại lần nào nữa) của những tên tuổi lẫy lừng của văn chương miền Nam mà nay nhìn lại danh sách hầu như phần lớn đã “nghìn trùng xa cách”: Phạm Duy, Phạm Công Thiện, Thanh Tâm Tuyền, Mặc Đỗ, Vũ Khắc Khoan, Võ Phiến, Nghiêm Xuân Hồng, Nhật Tiến, Nguyên Sa, Du Tử Lê… Khi nhìn những dòng chữ từ tên tác giả cho đến hồn cốt của những tác phẩm tưởng mất mà vẫn còn nơi những trang giấy nhuốm màu quá vãng, thật sự độc giả chắc cũng như người viết sẽ thấy mình đang đối thoại cùng quá khứ, đối thoại cùng những phần hồn “tương tư rót tràn trên giấy”.

Nếu một ngày xa phố Bolsa
Lấy ai ngồi nhắc chuyện quê nhà
Chắt chiu từng nỗi dường như vẫn
Tưởng dửng dưng mà rất thiết tha.

(Phùng Quân)

Một khoảng thời gian chưa đủ xa, nhưng ngày nay cũng đã không còn ai “chắt chiu nỗi dường như vẫn” vì dường như thế hệ ấy đã hao hụt (khá) nhiều và thế hệ tiếp nối đã như xóa ký ức, không dấu vết, những thùng sách lặng lẽ nằm trong garage, những thùng sách lặng lẽ rời khỏi nhà đến các bãi rác…đó là một thực trạng có thật và đau lòng…Tôi muốn níu giữ một chút những ấn phẩm này, không chỉ là “hình ảnh” của một thời đoạn của văn hóa nghệ thuật rất sôi động, rất…”chúng ta đi mang theo quê hương”, mà đó còn là những mảnh lịch sử đang trôi dạt vô định mà những con robot A.I còn chưa thu gom, lưu trữ và học được.

Ôi, rồi đây còn biết “ai tri âm đó mặn mà với ai”

Nguyễn Trường Trung Huy

  • http://www.gio-o.com/Chung/PhongVanDaoTrungDao.htm
  • Hành trình đến tự do: nhà văn thuyền nhân Mai Thảo – bài của Ngô Thế Vinh, phổ biến trên internet
  • Trích giới thiệu của Lê Thị Huệ – chủ biên trang gio-o

./.

Bìa và mục lục các các số Văn (bộ cũ) (thời Mai Thảo):

https://photos.app.goo.gl/h8U4Mam14sfz2e239

(Bài đã đăng trên Saigon Nhỏ https://saigonnhonews.com/nua-the-ky-nguoi-viet-hai-ngoai/roi-day-con-biet-ai-tri-am-do-man-ma-voi-ai/)



SÁCH (HẢI NGOẠI) CẦN TÌM:

1. Hôn Em Kỷ Niệm (tập nhạc của Duyên Anh) (NXB Nam Á)

2. Em tôi Saigon & Paris (thơ Duyên Anh) & Thơ Tù 

3. Rong Ca (tập nhạc Phạm Duy)

4.Mai Thảo - chân dung 15 nhà văn nhà thơ Vietnam (NXB Văn Khoa)

5.Hồn say phấn lạ (Duyên Anh) (NXB Xuân Thu)

6.Ðáy Ðịa Ngục (hồi ký), NXB Thằng Mõ 1985

7.Những Khuôn Mặt Văn Nghệ – Đã Ði Qua Ðời Tôi (hồi ký), NXB Thằng Mõ 1990

8.Hai Tập Hồi Ký Phạm Duy (trừ tập 2: thời KHÁNG CHIẾN) (Phạm Duy Cường productions) 

9. 2 tập thơ Nguyễn Tất Nhiên (Tâm Dung & Chuông Mơ) 





















Chủ Nhật, 16 tháng 7, 2023

Văn hải ngoại (thời Mai Thảo) (1982-1996)

💭
Nếu giấc mơ có hình hài & màu sắc, thì đây chính là giấc mơ tôi. Những số báo trôi giạt vô định, những trang báo còn thơm mùi mực mới, những bìa báo còn rạng rỡ như mới vừa trở giấc từ một chuyến xe của một thư ấn quán nào đó nằm cách xa Việt Nam nửa vòng trái đất, những trang bìa chỉ tuyền là tên các tác giả…nằm im lìm mà nghe như rung rức một cảm hoài khó tả, nay về quy tụ một cách đường hoàng như một…kỳ tích (Khi “tập trung” niềm tin và năng lượng của mình để tìm những tạp chí này - những số liên tục không đứt gãy đều đặn thường xuyên - những số báo dựng lên từ một bàn viết lữ thứ như thế, nối dài từ Văn trong nước sau 1975: từ số 10 (4/1983) cho đến số 163 (12/1996) (tiếc quá còn thiếu 10 số đầu
🥰
) - trước khi chuyển sang bộ mới do Nguyễn Xuân Hoàng phụ trách - liên tục & đều đặn hàng tháng trong 13 năm ở một viễn xứ, thật ra tôi có “khấn” cầu hương hồn ông Mai Thảo: one-man-show của tạp chí này khi tục bản ở hải-ngoại, chỉ có mình ông lo phần bài vở, tuyển chọn & giới thiệu những người viết mới, lo cả phần in ấn & phát hành, viết tay từng tên độc giả trên từng bì thư gửi đi hàng tháng…)
🥀
Như từ kiếp trước, khi nhìn lại những trang Văn với độc nhất vô nhị Sổ Tay Mai Thảo (mục yêu thích của tôi, hy vọng sẽ sớm đăng lên tuyển tập này; theo trang gio-o: “Sổ Tay được bạn đọc văn yêu thích nhất. Thường được gọi là “Sổ Tay Mai Thảo”. Đều đặn một năm 12 tháng, tháng nào ông cũng gửi đến độc giả thân mến của Văn một bài Sổ Tay. Với một giọng văn bay bướm ngắt câu lãng mạn kiểu Mai Thảo, mục Sổ Tay điểm mặt những bạn bè và những sinh hoạt vănchương văn nghệ xảy ra quanh thời đại ông. Qua trang Sổ Tay, người đọc khó tính của Văn tìm thấy ở chủ bút Mai Thảo một trình độ quốc tế, đọc được ngoại ngữ, tiêu hóa kiến thức thế giới, tương đối ít vọng ngoại thờ ngoại qúa độ, như độc giả khó tính vẫn thường thấy ở nhiều nhà trí thức dù sống nơi đâu nhưng vẫn còn mang tâm thức các xứ nhược tiểu.”), “mỗi kỳ một chân dung nghệ sĩ” nhìn bởi Mai Thảo, những di cảo (xuất hiện duy nhất trên những số bài này) của những tên tuổi lẫy lừng của văn chương miền Nam mà nay nhìn lại danh sách hầu như phần lớn đã “nghìn trùng xa cách”: Phạm Duy, Phạm Công Thiện, Thanh Tâm Tuyền, Mặc Đỗ, Vũ Khắc Khoan, Võ Phiến, Nghiêm Xuân Hồng, Nhật Tiến, Nguyên Sa, Du Tử Lê… Khi nhìn những dòng chữ từ tên tác giả cho đến hồn cốt của những tác phẩm tưởng mất mà vẫn còn nơi những trang giấy nhuốm màu quá vãng, thật sự tôi thấy mình đang đối thoại cùng quá khứ, đối thoại cùng những phần hồn “tương tư rót tràn trên giấy”.
“Chữ nghĩa đã hàm oan / Tâm kiệt cùng mực cạn / Ẩn mật chút men trong / Cất lòng sầu vô hạn... Có chiều thương bút mực / Bàn viết như mồ hoang / Yên nằm hồn lệ quỉ / Chờ ý xuống hộ tang...Quỉ ơi đời giấy trắng / Chờ ngươi đã nhiều năm / Có nghe nghìn xác sóng / Tìm nhau ngoài hư không?”
(Chuyện vãn cùng sách cũ - Viên Linh)

https://maithaoinmemory.wordpress.com/

Tài liệu của Nguyễn Trường Trung Huy

huyvespa@gmail.com

huyvespa.blogspot.com

© MaiThaoinmemory 2023

https://maithaoinmemory.wordpress.com/

MỤC LỤC CỦA CÁC SỐ TRÊN (THIẾU 10 SỐ ĐẦU CHƯA TÌM ĐƯỢC)

https://photos.google.com/share/AF1QipPY2ifzPZP9R6RlMRS7iUZKuoIUNcURm0tU2L2thHT50d7tbSbe1kz8UOymhyMgwg?key=cDNoN3ViOTlTTHB5TmxoNklURUN4TGJTWDVOOXlB

SÁCH (HẢI NGOẠI) CẦN TÌM:

1. Hôn Em Kỷ Niệm (tập nhạc của Duyên Anh) (NXB Nam Á)

2. Em tôi Saigon & Paris (thơ Duyên Anh) & Thơ Tù 

3. Rong Ca (tập nhạc Phạm Duy)

4.Mai Thảo - chân dung 15 nhà văn nhà thơ Vietnam (NXB Văn Khoa)

5.Hồn say phấn lạ (Duyên Anh) (NXB Xuân Thu)

6.Ðáy Ðịa Ngục (hồi ký), NXB Thằng Mõ 1985

7.Những Khuôn Mặt Văn Nghệ – Đã Ði Qua Ðời Tôi (hồi ký), NXB Thằng Mõ 1990

8.Hai Tập Hồi Ký Phạm Duy (trừ tập 2: thời KHÁNG CHIẾN) (Phạm Duy Cường productions) 

9. 2 tập thơ Nguyễn Tất Nhiên (Tâm Dung & Chuông Mơ)