Thứ Sáu, 18 tháng 1, 2008

NGUYỄN ĐÌNH TOÀN-NGƯỜI ĐEM KÍ ỨC TRỞ LẠI...

Tình ca-những tiếng nói thiết tha và tuyệt vời nhất của một đời người - bao giờ cũng bắt đầu từ một nơi chốn nào đó, một quê hương, một thành phố, nơi người ta đã yêu nhau... Tất cả mùa màng, thời tiết, hoa lá, cỏ cây của cái vùng đất thần tiên đó, kết hợp lại, làm nên hạnh phúc, làm nên nỗi tiếc thương của chúng ta”...











Em đâu ngờ anh còn nghe vang tiếng em trong tất cả những tiếng động ngù ngờ nhất của cái ngày sung sướng đó: Tiếng gió may thổi trên những cành liễu nhỏ, tiếng những giọt sương rơi trên mặt hồ, tiếng guốc khua trên hè phố... Ngần ấy thứ tiếng động ngân nga trong trí tưởng anh một thuở thanh bình nào, bây giờ đã gần im hơi, nhưng một đôi khi vẫn còn đủ sức làm ran lên trong ký ức một mùa hè háo hức, một đêm mưa bỗng trở về, gió cuốn từng cơn nhớ... Anh bỗng nhận ra anh vẫn còn yêu em, dù chúng ta đã xa nhau như hai thành phố”...











Ðó là những lời mở đầu một chương trình Nhạc Chủ Ðề trên làn sóng điện của Ðài Phát Thanh Sài Gòn, một buổi tối thứ năm nào đó của thập niên 60. Nguyễn Ðình Toàn đọc những lời giới thiệu ấy sau phần nhạc hiệu của chương trình, và tiếp theo là những giọng hát và những ca khúc chọn lọc đến với thính giả - giọng hát Duy Trác và “Hướng Về Hà Nội” của Hoàng Dương, giọng hát Thái Thanh và “Giáo Ðường Im Bóng” của Nguyễn Thiện Tơ, giọng hát Sĩ Phú và “Trở Về Dĩ Vãng” của Lâm Tuyền, giọng hát Lệ Thu và “Bóng Chiều Tà” của Nhật Bằng, giọng hát Khánh Ly và “Mùa Thu Chết” của Phạm Duy...











Những lời giới thiệu ấy, những lời ca tiếng hát ấy dội vào tâm tư của cả một thế hệ Việt Nam, một thế hệ lớn lên trong bối cảnh của những cơn binh lửa nối tiếp nhau trên quê hương. Và kỳ lạ thay, đến bây giờ những ca khúc ấy vẫn ở lại trong ký ức họ, cho dù nhiều năm tháng đã trôi đi, bao nhiêu khuôn mặt đã xa khuất, một cuộc chiến đầy cay đắng đã tàn để nhường chỗ cho một thảm kịch khởi đầu, một thế hệ đang lùi dần vào quá khứ trong khi nhân loại đón chào một thiên niên kỷ mới...



































Nếu như đối với các thính giả ái mộ “Nhạc Chủ Ðề” của thập niên 60, chương trình phát thanh ấy là một thư viện cất giữ giùm cho họ những trang sách kỷ niệm vô giá của tuổi thanh xuân hay một thời yêu đương, thì đối với sinh hoạt văn nghệ nói chung, “Nhạc Chủ Ðề” là nhịp cầu tiếp nối giữa dòng nhạc tiền chiến và dòng nhạc sau cùng của miền Nam tự do. Chất nối kết hai dòng nhạc ấy là tình yêu, cho nên cuộc hành của “Nhạc Chủ Ðề” chính là cuộc hành trình của tình ca Việt Nam, dọc theo những năm tháng oan trái nhất của lịch sử...











“Tình Ca Việt Nam” là tựa đề của băng nhạc đầu tiên và duy nhất do người khai sinh chương trình “Nhạc Chủ Ðề” - nhà văn Nguyễn Ðình Toàn - thực hiện vào năm 1970. Ngày đó trên quê hương chúng ta, compact disc và video chưa xuất hiện, mới chỉ có hình thức“bande magnetique”, và các phòng thâu băng cũng chưa có những thiết bị kỹ thuật tối tân để lọc âm thanh, ghép tiếng hát... Nhưng ngày đó cơn lốc chiến tranh đã cuốn hàng triệu người tuổi trẻ tù thành phố ra sa trường và đưa lửa đạn mịt mù từ sa trường về thành phố. Giữa giông bão chiến tranh, trong nỗi mong manh bọt bèo của thân phận con người và số phận đất nước, những ca khúc bất hủ của kho tàng tình ca Việt Nam được ghi lại và cất lên qua những giai điệu tuyệt vời nhất, vào giai đoạn thăng hoa nhất của những tiếng hát Thái Thanh, Khánh Ly, Lệ Thu, Duy Trác, Sĩ Phú, Võ Anh Tuấn, tiếng dương cầm của Nghiêm Phú Phi và Lê Vũ Lê Văn Chấn, tiếng vĩ cầm của Ðan Thọ, Tuấn Khanh, Phạm Văn Phúc, Ðào Duy... tiếng clarinette của Ðỗ Thiều và Lê Ðô, tiếng đại hồ cầm của Nhật Bằng, nhịp trống của Trần Quang Mây...











Hơn ba mươi năm sau, khi khối người Việt Nam lưu lạc nơi hải ngoại đã chuyển tiếp từ thế hệ thứ nhất qua thế hệ thứ hai, rồi thế hệ thứ ba, “Tình Ca Việt Nam” mới được in và phát hành lần đầu tiên dưới hình thức CD. Nguyễn Ðình Toàn gửi đến thính giả mười lăm bài hát cũ của chương trình “Nhạc Chủ Ðề” trên làn sóng điện của Ðài Phát Thanh Sài Gòn, cùng lúc với tuyển tập ca khúc thứ hai do ông sáng tác “Tôi Muốn Nói Với Em”. Và như thế, phải chăng một nhịp cầu đã được nối trở lại?











Nhưng câu hỏi ấy đặt ra để làm gì nhỉ? Ba mươi quá đủ dài để dập vùi bao nhiêu cuộc đời, xé nát bao nhiêu giấc mơ, cuốn phăng bao nhiêu ân tình, nhưng vẫn chưa và có lẽ chẳng bao giờ xóa sạch được dấu vết kỷ niệm trên ký ức của những người đã lạc nhau trong một cuộc bể dâu. Ba mươi năm trước, khi viết lời giới thiệu “Hướng Về Hà Nội”, Nguyễn Ðình Toàn nhắn nhủ rằng sự chia lìa hai thành phố trên cùng một đất nước cũng đớn đau y như cuộc phân ly giữa những cặp tình nhân sinh ra đời để yêu nhau. Bây gờ đây, có những người mở mắt chào đời ở Hà Nội và trưởng thành ở Sài Gòn nhưng chẳng biết có còn được một ngày trở về để nhìn lại hai thành phố thân yêu ấy lần nữa hay không. Sự chia lìa giữa người và người đã trộn lẫn trong cuộc phân ly giữa người và quê hương, cũng như những con sông đều trở thành dòng vĩnh biệt để chảy vào biển cả câm lặng.











Ta đã xa nhau như đời xa cõi chết











Có bao giờ











Còn có bao giờ ta thấy lại nhau không?”











Ðó là lời hát của “Em Còn Yêu Anh”, một trong những ca khúc Nguyễn Ðình Toàn viết khi ông sống sót trở về từ lao tù và ngơ ngác giữa một thành phố đã bị đổi tên, trên một quê hương nơi mà “sông chia dòng vĩnh biệt” và “người với người đã trở thành thiên tai”. Mỗi ca khúc ấy là hóa thân của một bài thơ, được viết trong đầu rồi hát trong tim, như sự mài dũa trí nhớ để chống chọi với một cơn mộng dữ. Nhưng dẫu cho đau buồn bao nhiêu và cay đắng chừng nào, những bài thơ ấy vẫn còn nguyên vẹn sự óng chuốt và mềm mại, cũng giống như những lời giới thiệu “Nhạc Chủ Ðề” của thập niên 60.











Thật là kỳ lạ khi mỗi câu thơ và lời hát này, sau bao nhiêu đợt sóng quay cuồng của định mệnh, vẫn có thể mang người ta trở lại với một ngày nắng vui hay một chiều mưa buồn, một buổi sớm mai trong mảnh vườn nhỏ của Hà Nội hay một đêm khuya hiu hắt trên đường phố Sài Gòn. Nếu người ta tái ngộ với chính mình qua những dòng thơ “Em Ðến Thăm Anh Ðêm Ba Mươi” thì người ta cũng cảm thấy lòng trẻ lại với “Căn Nhà Xưa”. Cái rung cảm của năm nào “Tay em lạnh để cho tình mình ấm, môi em mềm cho giấc ngủ anh thơm, sao giao thừa xanh trong đôi mắt ngoan, trời sắp Tết hay lòng mình đang Tết” - vẫn trở lại đầy ắp trong lời thầm thì của mấy chục năm sau: “Em có nhớ căn nhà xưa bên khu vườn cải, nơi những sớm mai nằm nghe nắng ròn trên mái... Có những sớm em tìm đến, với những đóa hồng khép nép giữa vòng tay ôm... Nghe sau lưng em có chiếc lá mừng, đã đổi màu xanh lấy hương nồng...”











Những ca khúc ấy khiến người ta bâng khuâng tự hỏi: “Biết đâu có một ngày ở hai phương trời cách biệt mà cũng đều là đất khách quê người, có đôi tình nhân cũ tuy xa nhau hàng ngàn dặm nhưng đang cùng chia xẻ với nhau một thanh âm quen thuộc, để nhắn nhủ nhau rằng “ tình ca - những tiếng nói thiết tha nhất của một đời người - bao giờ cũng bắt đầu từ một nơi chốn nào đó, một quê hương, một thành phố, nơi người ta đã yêu nhau...”











***

















Khánh Ly - Nguyễn Đình Toàn











Khánh Ly Productions phát hành tại Hoa Kỳ năm 1999

















1. Mai Tôi Đi





2. Dạ Khúc





3. Hiên Cúc Vàng (HIGHLY RCOMMENDED)





4. Mưa khuya





5. Nếu Mai Ngày





6. Đường Đưa Bước Em Đi (HIGHLY RECOMMEND)





7. Quê Hương Thu Nhỏ (HIGHLY RECOMMEND)





8. Có Bao Giờ





9. Một Cánh Hoa Rơi





10. Nụ Vàng











Tôi Muốn Nói Với Em” [2001] là tuyển tập ca khúc thứ hai của Nguyễn Ðình Toàn, sau tuyển tập “Hiên Cúc Vàng” [1999] với 10 ca khúc đánh dấu những ngày đầu tiên khi tác giả đặt chân tới nước Mỹ. Và tiếp theo đó là tuyển tập thứ ba: “Mưa Trên Cây Hoàng Lan” [2002]. Một trong những ca khúc của tuyển tập này, được trình bày qua giọng hát Khánh Ly, mang tên “Nước Mắt Cho Sài Gòn”, với những lời hát mà ngay từ đầu năm 1976 đã trở thành rất quen thuộc với thính giả hải ngoại, nhưng dường như chỉ được biết đến dưới tựa đề bài hát “Sài Gòn Niềm Nhớ Không Tên” của một tác giả khuyết danh.



Sài Gòn ơi, ta mất người như người đã mất tên - như dòng sông nước quẩn quanh buồn - như người đi cách mặt xa lòng - ta hỏi thầm em có nhớ không... Sài Gòn ơi, đến những ngày ôi thành phố xôn xao - trong niềm vui tiếng hỏi câu chào - sáng đời tươi thắm vạn sắc màu - còn gì đâu...”



Cũng như Hà Nội, Sài Gòn trong lời giới thiệu “Nhạc Chủ Ðề” có thể chỉ là một nơi chốn kỷ niệm nào đó - “một thành phố nơi người ta đã yêu nhau”. Nhưng đối với tác giả bài hát, và đối với cả một thế hệ những người yêu quý ông, Sài Gòn giống như một chiếc hộp thần bí mà Pandora đã vô tình mở ra, và những oan khiên thống khổ tràn ngập không gian là cái giá phải trả cho những hạnh phúc tuyệt vời mà người ta nhận từ thế giới huyễn hoặc của một thời tuổi trẻ.



Sài Gòn là nơi từ đó, suốt thập niên 60, qua làn sóng điện giữa đêm khuya thanh vắng, chương trình “Nhạc Chủ Ðề” đã gửi đến thính giả những viên ngọc trác tuyệt nhất của kho tàng tình ca Việt Nam, những sáng tác bất hủ của Ðoàn Chuẩn, Ðặng Thế Phong, Nguyễn Thiện Tơ, Dương Thiệu Tước, Nguyễn Văn Khánh, Ngọc Bích, Lâm Tuyền, Phạm Duy, Hoàng Trọng, Nhật Bằng... mỗi bài hát là tặng vật vô giá mà chỉ riêng các cặp tình nhân Việt Nam mới có thể chia sẻ cùng nhau. Sài Gòn cũng là nơi mà Nguyễn Ðình Toàn đã viết lên những ca khúc của chính ông, đầy chất thơ và miên man tình tự, ghi lại dấu vết những cuộc tình không may, nổi trôi giữa cơn gió định mệnh khắc nghiệt, trên một quê hương tan nát vì khói lửa đạn bom. “Một Ngày Sau Chiến Tranh” là một trong những ca khúc ấy, vẽ lên hình ảnh quê hương như trong giấc mơ, những người trai trẻ ra đi ngày nào khi trở lại thấy mình già, nhưng “dẫu sao lòng anh vẫn đầy bao nỗi vui, đóa xương rồng sắc tươi hồng trong bó gai, ôi gió mát trời xanh ơi, sông sâu chôn những hồn ai, cây cao đã héo bao nhiêu nụ đời...”



Tiếc thay chiến tranh không tàn như trong một giấc mơ. Chiến tranh đã kết thúc bằng một cơn ác mộng, và ngay cả những viễn ảnh đen tối nhất vẽ nên bởi một đầu óc bi quan nhất cũng không thể so sánh nổi với thực tại về mức độ kinh hoàng. Cuộc chiến nửa thế kỷ chỉ kết thúc để mở đầu cho một thảm kịch mới, để biển Ðông trở thành mồ chôn cả triệu xác người, mảnh đất quê hương biến thành trại tù vĩ đại, và người ta bám víu vào mỗi cuộc chia ly như một niềm hy vọng đau xót. Trong những năm tháng nhọc nhằn cùng khổ, đầy bất trắc ấy, giữa một thành phố yêu dấu đã bị mất tên, có những người bạn thầm thì với nhau “Nước Mắt Cho Sài Gòn”, để nhớ... Rồi cơn sóng thời gian lại cuốn đi, hết thập niên 70, rồi hết thập niên 80, cuộc bể dâu tiếp tục vùi dập từng mảnh đời, chia xa những thân tình, thử thách những số mệnh, như âm vang của một lời tiên tri nhẹ nhàng nhưng đau đớn:



Này đường xưa tôi đi



Khóm cây bao lần thay lá nhớ



Dòng đời trôi quanh co



Có khi xui người lỗi hẹn hò...”



Dường như mỗi bài hát mà Nguyễn Ðình Toàn đã viết và mang theo khi ông rời xa quê hương là dấu vết còn sót lại của một thời mà người ta cùng nghe với nhau và hát cho nhau nghe những bản tình ca. Những bài hát ấy rất buồn, mỗi lời hát có thể như một tiếng thở dài chua xót, nhưng đó là ngôn ngữ của tình ca, của hạnh phúc và khổ ải quyện lẫn với nhau thành tặng phẩm của trần gian. Như ai đã nói: “Chẳng có gì khác biệt giữa những giọt lệ khóc thương và những giọt lệ mừng vui”, biết đâu mỗi kỷ niệm đắng cay âm thầm chứa đựng một phút giây hạnh phúc?



Và nếu Sài Gòn - như lời hát viết cho một người tình đã mất tên - chính là chiếc hộp oan nghiệt mà Pandora đã mở ra, thì người ta cũng có thể nhắc nhở nhau rằng chiếc hộp ấy đã được đóng lại sau khi tất cả những thống khổ và bất hạnh đã tràn ngập không gian, và nơi đáy hộp vẫn còn sót lại một tặng vật cuối cùng, mang tên hy vọng, để Sài Gòn sẽ không mãi mãi chỉ là một “Quê Hương Thu Nhỏ” trong lòng người viễn xứ.



Khánh Ly - Nguyễn Đình Toàn



Khánh Ly Productions phát hành tại Hoa Kỳ năm 2002

Produced by Nguyễn Hoàng Đoan

Arranged Bill Kirlpatrick

Photography by Nguyễn Long

Designed by Trí Võ















Ðào Trường Phúc

January 31, 2004



BONUS:)







Gặp Lại Người Chưa Bao Giờ Gặp

Phạm Anh Dũng



Tôi có một băng nhạc thật cũ. Nó lúc nào cũng ở đâu đó bên tôi, ít ra đã 26 năm rồi.



Khoảng sau giữa tháng 3, 1975 sau khi Ban Mê Thuột mất, tôi tìm đường đến đơn vị đầu tiên của đời quân ngũ ở gần Đà Nẵng. Trong số hành trang ít ỏi có một cuộn băng nhạc cũ, một cuộn băng nhạc tôi thích nghe nhất. Cuối tháng 3, 1975, Đà Nẵng di tản, về đến Sài Gòn tôi chỉ còn chiếc ví và cuộn băng nhạc. Và, cuối tháng 4, 1975 khi may mắn được rời Việt Nam, tôi chỉ có mang được một bộ quần áo, một ít giấy tờ và lại cũng cuộn băng nhạc cũ đó.



Qua đến Hoa Kỳ, độ vài năm đầu tôi cũng có nghe cuộn băng nhạc vài lần, rồi thôi. Nhiều khi cũng nhớ đến, muốn nghe lại nhưng ngần ngại vì có lẽ muốn trốn tránh những hình ảnh, đời sống êm ấm ngày nào đã mất. Về sau, đầu óc bận về những khó khăn của cuộc sống, tôi đã quên bẵng mất cuộn băng nhạc.



Đến hôm nay tự nhiên, sau khi gặp một người tôi chưa gặp bao giờ, tôi sực nhớ đến cái băng nhạc cũ đó. Người đàn ông trông cũng giản dị như trăm ngàn người đàn ông Việt Nam khác. Nhưng ngay từ lúc mới gặp gỡ, tôi có cảm giác đã gặp anh ở một chỗ nào rồi thì phải. Người đàn ông có một vẻ khắc khổ thấy từ những đường nhăn trên trán. Nhưng anh lại có một dáng dấp phong trần, nghệ sĩ với cái tẩu thuốc ngậm trên môi và chiếc bật lửa zippo cũ kỹ cầm trên tay.



http://tiemsachvietnam.com/phuongnam/1canhhoa.jpg





THƠ NGUYỄN ĐÌNH TÒAN



Người đàn ông hỏi chuyện và kể chuyện. Anh nói chuyện nhiều, niềm nở và vui, khi hỏi thăm về người khác. Khi người đàn ông nói về các bạn bè cũ, khi nhắc đến những người đã vĩnh viễn ra đi, giọng anh có xúc động rõ ràng. Nhưng rồi giọng nói của anh thật thản nhiên, có vẻ như không muốn diễn tả tình cảm với người không quen biết nhiều từ trước. Anh nói ít hơn trước, về những gì xẩy ra đến chính bản thân sau cuộc dâu bể đen tối của tháng 4, 1975.



Người đàn ông nói phớt qua như không có gì quan trọng, về những năm tháng tù tội. Tôi không thấy một nét oán hận nào trong tiếng nói, nét mặt. Nhưng tôi biết chắc anh đã trải qua những nhục nhằn khủng khiếp nhất trong "địa ngục trần gian".





http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/2006/09/10/NguyenDinhToan150.jpg



Anh cũng nói chuyện về những khi được ra tù, lúc hãy còn ở Việt Nam, mãi đến gần đây. Nghe qua, không suy nghĩ cũng chẳng có điều gì đặc biệt. Giọng nói không có nhuốm chút gì đau khổ. Nhưng tôi chắc chắn anh đã có những đằng đẵng khổ đau, cay đắng mà chính anh nếu muốn cũng chưa chắc đã diễn tả được hết.



Anh kể cho tôi nghe chuyện anh mất một nửa thị giác. Anh diễn tả sự kiện nghe như là một chuyện mất một món đồ vô giá trị. Nhưng tôi biết rõ đó là đau đớn, xót xa không bờ bến, trong bóng sương mù chập chùng.





Người đàn ông cũng nói về đời sống hiện tại. Anh chỉ nói thấp thoáng thôi và cho biết không có gì cực nhọc, đáng lo. Nhưng tôi chắc anh đã gặp những khó khăn về vật chất lẫn tinh thần.



Anh cũng nói qua về mấy trăm bản nhạc do chính anh sáng tác trong những ngày tháng đen tối đã qua, hờ hững nói như là chỉ nói về dăm bản nhạc vớ vẩn nào đó của một người không quen. Nhưng tôi thừa biết trong số đó, sẽ có nhiều bài hát với những cung điệu nhạc thật hay với lời viết có ý nghĩa thật sâu xa và thế nào cũng có những điều anh chưa muốn nói cho tôi nghe. Nếu được nghe nhạc của anh, chắc sẽ hiểu sâu xa hay ít ra sẽ cảm được những gì anh chỉ nhắc thoáng qua trong câu chuyện hôm nay.



Không thấy anh bàn về những tác phẩm văn, hàng ngàn bài thơ, anh viết trong quá khứ. Không thấy anh nhắc đến những hàng trăm chương trình âm nhạc mỗi tuần ở đài phát thanh Sài Gòn ngày trước.



Nhưng tôi đã không bao giờ quên được những tác phẩm của anh. Nhất là tôi không bao giờ quên cái không khí nghệ thuật giá trị và trí thức, của những chương trình âm nhạc mỗi buổi tối thứ Sáu những ngày xưa. Mãi đến bây giờ những dòng chữ, những lời nói từ tim óc, những tình cảm của anh vẫn ảnh hưởng đến nhiều thế hệ nam nữ thanh niên, sinh viên, học sinh Việt Nam.



Chính những hoạt động văn hóa cho mọi người này đã đẩy anh vào vòng tù tội và chắc cũng vì đời sống ở chốn lưu đầy đã làm anh mất một nửa thị giác.



Anh không nói nhiều, tôi không hỏi. Tôi không cần hỏi thêm, nhưng hiểu.



Chia tay với anh, về nhà đầu óc vẫn quanh quẩn hình ảnh người đàn ông, những chuyện anh kể và những gì trong quá khứ anh đã thực hiện.



Tôi nhớ đến cuộn băng nhạc cũ. Nó vẫn nằm trong đáy tủ từ lâu. Phép mầu nhiệm nào đó mà nó vẫn phát được ra tiếng nói của người đọc giới thiệu và diễn giải những bản nhạc? Nghe tiếng nói, tôi biết lý do tại sao tôi có cảm giác đầu tiên khi gặp một người chưa bao giờ gặp.



Giọng người vọng về từ quá khứ, từ mấy chục năm xưa:



"Đây là chương trình Nhạc Chủ Đề. Trong cuốn băng này, với sự cộng tác của các giọng ca Duy Trác, Khánh Ly, Võ Anh Tuấn, Thái Thanh, Sĩ Phú, Lệ Thu và ban nhạc Nhật Bằng, chúng tôi xin kính mời quý vị nghe một chương trình Tình Ca Việt Nam..."



Người đọc là người đàn ông tôi gặp hôm nay: Nguyễn Đình Toàn.





Phạm Anh Dũng









Tôi đã bám lấy đất nước tôi, bằng sức người vô hạn.





Bằng sức người đầu đội trăm tấn bom,





Tim mang nghìn dấu đạn.











Tôi đã đổ mồ hôi, đổ máu tươi





Để mong ở lại đây





Dù thế nào cũng ở lại đây.











Nhưng đất đã đỏ, vì bị nung bằng những lời dối trá





Người bám vào lửa đã đốt cháy tay





Lửa hờn căm, lửa hiểm thâm, lửa khốn cùng cay đắng





Người lừa nhau, trời đất còn bưng mặt thảm thương











Ba mươi năm cuộc tương tàn chưa đủ ?





Người giết người, không kịp mở mắt trông





Ba mươi năm mạng người như rác cỏ





Giây hóa bình, còn thắt cổ người tin











Khăn tang nào, che ngang đầu,





những kiếp người một đời giông bãọ





Trong binh lửa, giữa oán thù, hằng cầu mong đến khi bình an.











Ai đâu ngờ, sau tiếng súng, đời lại thêm một thời nát tan





Non sông buồn, đã điêu tàn, thêm máu lệ chứa chan một lần.











Khăn tang người như cây rừng, khắp chốn giờ hẳn còn in bóng.





Đêm oan hồn, đêm điên cuồng, còn chảy tuôn, máu chưa hề quên





Nửa nước này, đã cố giết một nửa kia, để lập chiến công.





Ai đau lòng, ai vô tình, ôi sách sử, dấu thiêng anh hùng.











Tôi đã bám lấy đất nước tôi, bằng sức người đã kiệt





bằng sức người đã tả tơi ước mơ, tay chân dường rũ liệt





Tôi cố đợi ngày Việt Nam tái sinh, trong sông biển yêu thương.





Cho dẫu lòng đã bạc lòng mong.







Đăng nhận xét